De plannen in de publieke sector zijn vaak uitstekend. Beleidsnotities zijn doordacht en de intenties zijn goed. Toch loopt de uitvoering regelmatig vast. Waarom is dat zo?
De context: complexiteit en schaarste
Uit de Staat van de Uitvoering 2024 (gebaseerd op 66 nieuwe Standen van de Uitvoering) blijkt dat de complexiteit van wet- en regelgeving en gebrekkige gegevensuitwisseling de grootste terugkerende knelpunten blijven. De Algemene Rekenkamer voegt daaraan toe dat complexere regels de productiviteit drukken.
Daarnaast hebben organisaties te maken met extreme krapte op de arbeidsmarkt. Bij gemeenten meldt de VNG dat 87% kampt met personeelstekorten. Bij het Rijk bleef de externe inhuur hoog en liep het ziekteverzuim op. De druk op de uitvoering is dus enorm.
Drie hardnekkige patronen
Onder deze druk zien we in de praktijk drie patronen die steeds terugkeren en de uitvoering belemmeren:
- Eigenaarschapsvervaging: Als een opgave over te veel schijven en afdelingen gaat, voelt uiteindelijk niemand zich meer persoonlijk verantwoordelijk voor het eindresultaat. Iedereen doet zijn stukje, maar niemand overziet het geheel.
- Afstand tussen beslissers en uitvoerders: Plannen worden gemaakt op de tekentafel, zonder voldoende besef van de weerbarstigheid op de werkvloer. Wat in theorie logisch lijkt, blijkt in de praktijk onuitvoerbaar.
- De illusie van implementatie: Het hardnekkige idee dat een besluit nemen hetzelfde is als het daadwerkelijk uitvoeren. Zodra de handtekening is gezet, gaat de aandacht naar het volgende dossier, terwijl het echte werk dan pas begint.
De oplossing: Publieke Wendkracht
Het probleem is niet een gebrek aan plannen, maar een gebrek aan verander- en uitvoeringskracht. De oplossing ligt niet in nog een extra stuurgroep of een nieuw beleidsdocument.
Het vraagt om heldere persoonlijke verantwoordelijkheid, een vast voortgangsritme en de moed om tijdig bij te sturen wanneer het in de praktijk anders loopt dan op papier was bedacht. Door te werken met kleine, multifunctionele teams en een strak ritme van uitvoering, kunnen publieke ambities sneller landen in het werk. Dit zorgt ervoor dat medewerkers meer richting en ruimte ervaren, en burgers of cliënten betrouwbaardere dienstverlening ontvangen.